احکام آب مطلق و مضاف

احکام آب مطلق و مضاف‏

مسأله 15. آب يا مطلق است يا مضاف: آب مضاف، آبى است كه آن را از چيزى بگيرند، مثل آب هندوانه و گلاب، يا با چيزى مخلوط باشد، مثل آبى كه به قدرى با گِل و مانند آن مخلوط شود كه ديگر به آن آب نگويند، و غير اين‏ها آب مطلق است، و آن بر پنج قسم است:

اول‏- آب كُر

دوم‏- آب قليل

سوم‏- آب جارى

چهارم‏- آب باران

پنجم‏- آب چاه

آب كُر

مسأله 16. آب كُر مقدار آبى است كه اگر در ظرفى كه طول و عرض و عمق آن هر يك سه وجب باشد بريزند، آن ظرف را پر كند. و احتياط آن است كه هر بُعد آن سه وجب و نيم باشد، و وزن آن از صد و بيست و هشت من تبريز، بيست مثقال كمتر است.

مسأله 17. اگر عين نجس، مانند بول و خون يا چيزى كه نجس شده است، مانند لباس نجس به آب كُر برسد، چنان‏چه آن آب، بو يا رنگ يا مزه نجاست را بگيرد، نجس مى‏ شود، و اگر تغيير نكند نجس نمى‏ شود.

مسأله 18. اگر بوى آب كُر به واسطه غير نجاست تغيير كند، نجس نمى‏ شود.

مسأله 19. اگر عين نجس، مانند خون به آبى كه بيشتر از كُر است برسد و بو يا رنگ يا مزه قسمتى از آن را تغيير دهد، چنان‏چه مقدارى كه تغيير نكرده كمتر از كُر باشد، تمام آب نجس مى‏ شود، و اگر به اندازه كُر يا بيشتر باشد، فقط مقدارى كه بو يا رنگ يا مزه آن تغيير كرده نجس است.

مسأله 20. آب فواره اگر متصل به كُر باشد، آب نجس را پاك مى‏ كند، ولى اگر قطره قطره روى آب نجس بريزد، آن را پاك نمى‏ كند، مگر آن‏كه چيزى روى فواره بگيرند تا آب آن قبل از قطره قطره شدن، به آب نجس متصل شود، و بنابر احتياط واجب بايد آب فواره با آن آب نجس مخلوط گردد.

مسأله 21. اگر چيز نجس را زير شيرى كه متصل به كُر است بشويند، آبى كه از آن چيز مى‏ ريزد اگر متصل به كُر باشد و بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد و عين نجاست هم در آن نباشد، پاک است.

مسأله 22. اگر مقدارى از آب كُر يخ ببندد و باقى آن به قدر كُر نباشد، چنان‏چه نجاست به آن برسد نجس مى‏ شود، و هر قدر از يخ هم آب شود نجس است.

مسأله 23. آبى كه به اندازه كُر بوده، اگر انسان شك كند از كُر كمتر شده يا نه، مثل آب كُر است، يعنى نجاست را پاك مى‏ كند، و اگر نجاستى هم به آن برسد نجس نمى‏ شود. و آبى كه كمتر از كُر بوده و انسان شك دارد به مقدار كُر شده يا نه، حكم آب كُر را ندارد.

مسأله 24. كُر بودن آب به دو راه ثابت مى‏ شود:

اول‏- آن كه خود انسان يقين يا اطمينان پيدا كند.

دوم‏- آن كه دو مرد عادل خبر دهند.

آب قليل‏

مسأله 25. آب قليل آبى است كه از زمين نجوشد و از كُر كمتر باشد.

مسأله 26. اگر آب قليل روى چيز نجس بريزد يا چيز نجس به آن برسد، نجس مى‏شود. ولى اگر از بالا با فشار روى چيز نجس بريزد، مقدارى كه به آن چيز مى‏رسد، نجس و هر چه بالاتر از آن است پاک مى‏ باشد.

مسأله 27. آب قليلى كه براى برطرف‏كردن عين نجاست روى چيز نجس ريخته شود و از آن جدا گردد نجس است، و آب قليلى كه بعد از برطرف‏شدن عين نجاست براى آب‏كشيدن روى آن مى‏ريزند و از آن جدا مى‏ شود و بعد از آن محل پاك مى‏ شود، پاك است، و آبى كه با آن مخرج بول و غائط را مى‏ شويند با پنج شرط پاك است:

اول‏: آن‏كه بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد.

دوم‏: نجاستى از خارج به آن نرسيده باشد.

سوم‏: نجاست ديگرى، مثل خون با بول يا غائط بيرون نيامده باشد.

چهارم‏: ذره‏ هاى غائط در آب پيدا نباشد.

پنجم: بيشتر از مقدار معمول نجاست به اطراف مخرج نرسيده باشد.

آب جارى‏

مسأله 28. آب جارى آبى است كه از زمين بجوشد و جريان داشته باشد، مانند آب چشمه و قنات.

مسأله 29. آب جارى اگر چه كمتر از كُر باشد، چنان‏چه نجاست به آن برسد، تا وقتى بو يا رنگ يا مزه آن به واسطه نجاست تغيير نكرده پاک است.

مسأله 30. اگر نجاستى به آب جارى برسد، مقدارى از آن كه بو يا رنگ يا مزه‏ اش به واسطه نجاست تغيير كرده نجس است. و طرفى كه متصل به چشمه است اگر چه كمتر از كُر باشد پاک است. و آب‏هاى ديگر نهر، اگر به اندازه كُر باشد يا به واسطه آبى كه تغيير نكرده به آب طرف چشمه متصل باشد، پاک و گر نه نجس است.

مسأله 31. آب چشمه‏ اى كه جارى نيست ولى طورى است كه اگر از آن بردارند باز مى‏ جوشد، حكم آب جارى دارد، يعنى اگر نجاست به آن برسد، تا وقتى كه بو يا رنگ يا مزه آن به واسطه نجاست تغيير نكرده، پاک است.

مسأله 32. آبى كه كنار نهر ايستاده و متصل به آب جارى است، حكم آب جارى را دارد.

مسأله 33. چشم ه‏اى كه مثلاً در زمستان مى‏جوشد و در تابستان از جوشش مى‏افتد، فقط وقتى كه مى ‏جوشد حكم آب جارى را دارد.

مسأله 34. آب حوض حمام اگر چه كمتر از كُر باشد، چنان‏چه به خزينه‏ اى كه آب آن به اندازه كُر است متصل باشد، مثل آب جارى است.

مسأله 35. آب لوله‏ هاى حمام و عمارات كه از شيرها و دوش‏ها مى‏ ريزد اگر متصل به كُر باشد مثل آب جارى است.

مسأله 36. آبى كه روى زمين جريان دارد ولى از زمين نمى‏ جوشد، چنان‏چه كمتر از كُر باشد و نجاست به آن برسد نجس مى‏شود، اما اگر از بالا با فشار به پايين بريزد، چنان‏چه نجاست به پايين آن برسد بالاى آن نجس نمى‏ شود. و اگر با فشار از پايين به بالا هم باشد، مثل فواره، اگر به بالاى آن، چيز نجسى برسد پايين آن نجس نمى‏ شود.

آب باران‏

مسأله 37. اگر به چیز نجسی كه عین نجاست در آن نیست یك مرتبه باران ببارد، جایی كه باران به آن برسد پاك می‎شود. و در فرش و لباس و مانند این‌ها فشار لازم نیست. ولی باریدن دو سه قطره فایده ندارد، بلكه باید طوری باشد كه بگویند باران می‎بارد و در زمین سخت جریان دارد. و اگر ظرف به ولوغ سگ نجس شده باشد، اقوی این است كه اول خاك‌مال شود و سپس یك مرتبه در زیر باران بگذارند تا پاك ‎شود اگر چه احتیاط لازم این است كه دو مرتبه با آب باران شسته شود.

مسأله 38. اگر باران به عین نجس ببارد و به جای دیگر ترشح كند، چنان‌چه عین نجاست همراه آن نباشد، و بو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد پاك است. پس اگر باران بر خون ببارد و ترشح كند، چنان‌چه ذره‎های خون در آن باشد، یا آن‌كه بو یا رنگ یا مزه خون گرفته باشد نجس می‎باشد.

مسأله 39. اگر بر سقف عمارت یا روی بام آن عین نجاست باشد، تا وقتی باران به بام می‎بارد، آبی كه به چیز نجس رسیده و از سقف یا ناودان می‎ریزد پاك است، و بعد از قطع‌شدن باران اگر معلوم باشد آبی كه می‎ریزد به چیز نجس رسیده است، نجس می‎باشد.

مسأله 40. زمین نجسی كه باران بر آن ببارد پاك می‎شود. و اگر باران بر زمین جاری شود و در حال باریدن به جای نجسی كه زیر سقف است برسد، آن را نیز پاك می‎كند.

مسأله 41. خاك نجسی كه به واسطه باران گل شود و علم به رسیدن باران به وصف اطلاق به تمام اجزای آن حاصل شود پاك است، ولی حصول علم به آن مشكل است.

مسأله 42. هر گاه آب باران در جایی جمع شود، اگر چه كمتر از كُر باشد، چنان‌چه موقعی كه باران می‎آید، چیز نجسی را در آن بشویند و آب، بو یا رنگ یا مزه نجاست نگیرد، آن چیز نجس پاك می‎شود.

مسأله 43. اگر بر فرش پاكی كه روی زمین نجس است باران ببارد و در حال باریدن به زمین نجس برسد، فرش نجس نمی‎شود و زمین هم پاك می‎گردد.

مسأله 44. اگر آب باران یا آب دیگر در گودالی جمع شود و كمتر از كُر باشد، پس از قطع‌شدن باران، با رسیدن نجاست به آن نجس می‎شود.

آب چاه‏

مسأله 45. آب چاهى كه از زمين مى ‏جوشد اگر چه كمتر از كُر باشد، چنان‏چه نجاست به آن برسد، تا وقتى بو يا رنگ يا مزه آن به واسطه نجاست تغيير نكرده پاک است، ولى مستحب است پس از رسيدن بعضى از نجاست‏ها، مقدارى كه در كتاب‏هاى مفصل گفته شده از آب آن بكشند.

مسأله 46. اگر نجاستى در چاه بريزد و بو يا رنگ يا مزه آب آن را تغيير دهد، چنان‏چه تغيير آب چاه از بين برود، بنابر احتياط واجب موقعى پاک مى‏ شود كه با آبى كه از چاه مى‏ جوشد مخلوط گردد.

احكام آب‏ها

مسأله 47. آب مضاف – كه معنی آن گفته شد- چیز نجس را پاك نمی‎كند، وضو و غسل هم با آن باطل است.

مسأله 48. آب مضاف هر قدر زیاد باشد، اگر ذره‎ای نجاست به آن برسد نجس می‎شود. بلی، نجس‌شدن آب مضاف زیاد غیر متعارف و هر مایع دیگری، مثل چاه‎های نفت محل تأمل است. و آب مضافی كه از بالا با فشار روی چیز نجس بریزد، مقداری كه به چیز نجس رسیده نجس، و مقداری كه بالاتر از آن است پاك می‎باشد، مثلاً اگر گلاب را از گلابدان روی دست نجس بریزند، آنچه به دست رسیده نجس، و آنچه به دست نرسیده پاك است، و هم‌چنین اگر مثل فواره از پایین به بالا با فشار بیرون آید، پایین به واسطه نجس‌شدن بالا نجس نمی‎شود.

مسأله 49. اگر آب مضاف نجس طوری با آب كُر یا جاری مخلوط شود كه دیگر آب مضاف به آن نگویند پاك می‎شود.

مسأله 50. آبی كه مطلق بوده و معلوم نیست مضاف شده یا نه، مثل آب مطلق است، یعنی چیز نجس را پاك می‎كند، و وضو و غسل هم با آن صحیح است. و آبی كه مضاف بوده و معلوم نیست مطلق شده یا نه، مثل آب مضاف است، یعنی چیز نجس را پاك نمی‎كند، و وضو و غسل هم با آن باطل است.

مسأله 51. آبی‎كه معلوم نیست مطلق است یا مضاف و معلوم نیست كه قبلاً مطلق یا مضاف بوده، نجاست را پاك نمی‎كند، و وضو و غسل هم با آن باطل است؛ ولی اگر به اندازه كُر یا بیشتر باشد و نجاست به آن برسد، حكم به نجس‌بودن آن نمی‎شود.

مسأله 52. آبی كه عین نجاست، مثل خون و بول به آن برسد و بو یا رنگ یا مزه آن را تغییر دهد، اگر چه كُر یا جاری باشد نجس می‎شود؛ ولی اگر بو یا رنگ یا مزه آب به واسطه نجاستی كه بیرون آب است عوض شود، مثلاً مرداری كه پهلوی آب است بوی آن را تغییر دهد نجس نمی‎شود.

مسأله 53. آبی كه عین نجاست، مثل خون و بول در آن ریخته و بو یا رنگ یا مزه آن را تغییر داده، چنان‌چه به كُر یا جاری متصل شود، یا باران بر آن ببارد، یا باد باران را در آن بریزد، یا آب باران از ناودان در حال باریدن در آن جاری شود و تغییر آن از بین برود پاك می‎شود؛ ولی بنابر احتیاط واجب باید آب كُر یا جاری یا باران در حال باریدن با آن مخلوط گردد.

مسأله 54. اگر چیز نجسی را در كُر یا جاری آب بكشند، آبی كه بعد از بیرون‌آوردن از آن می‎ریزد پاك است.

مسأله 55. آبی كه پاك بوده و معلوم نیست نجس شده باشد یا نه، محكوم به طهارت است؛ و آبی كه نجـس بوده و معلوم نیست پاك شده یا نه، محكوم به نجاست است.

مسأله 56. نیمخورده سگ و خوك و كافر نجس، و خوردن آن حرام است، و نیمخورده حیوانات حرام‌گوشت، پاك و خوردن آن مكروه می‎باشد.

برای بازگشت به صفحه رساله بر روی لینک زیر کلیک نمایید:

رساله توضیح المسائل حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (قدس سره)