از ماه شعبان، توشه برگيريم

خداي من! بر من نظري كن؛ نظر آن كسي كه او را مي خواني و او تو را اجابت مي گويد.
( فرازي از مناجات شعبانيه)
خداوندا! هم چنان كه احسانت در طول زندگي بر من سايه افكنده است پس از مرگ نيز مرا از احسانت محروم مساز.
پروردگارا! در دنيا گناهانم را از تمام خلق پنهان داشتي و من در سراي آخرت به ستّاريت‌ات از اين دنيا محتاج‌ترم.
خدايا! حاجتم را رد مكن و دست طمعم را از درگاهت محروم بر مگردان و اميدم را از لطف و كرمت منقطع مساز.
(فرازي از مناجات ائمه عليهم السلام در ماه شعبان)
________________________________________
رسول خاتم (ص) فرمود:
شعبان شهري فرحم الله من اعانني علي شهري
شعبان ماه من است خداوند كسي را كه مرا در ماهم ياري كند بيامرزد.
اميرمؤمنان مي‌فرمايد:
از زماني كه نداي منادي، رسول خدا (ص) را كه براي روزه‌ي اين ماه ندا مي‌كرد شنيدم ، هيچ‌گاه روزه‌ي اين ماه را از دست ندادم و در تمام عمر آن را از دست نخواهم داد. انشاءالله
________________________________________
اعمال ماه شعبان
ـ جان را با طعام روزه‌ي روز‌هاي شعبان نيرو بخش؛ روزه بگير.
امام صادق عليه السلام: چرا از روزه‌ي شعبان غافليد؟ ... به خدا قسم بهشت، ثواب كسي است كه يك روز از ماه شعبان را روزه بگيرد.
- بسيار استغفار كن
- صدقه بده هر چند اندك و ناچيز؛ و اگرچه به نصف دانه خرمايى باشد تا حق تعالى بدنت را بر آتش جهنم، حرام گرداند.
حضرت صادق عليه السلام فرمودند: بهترين اعمال اين ماه، صدقه و استغفار است؛ هر كس در ماه شعبان، صدقه دهد حق تعالى آن صدقه را مي‌پروراند همچنان كه يكى از شما شتر بچه اش را تربيت مى كند تا آنكه در روز قيامت به صاحبش مي‌رسد در حالتى كه به قدر كوه اُحُد شده باشد.
ـ در هر نيمروز روزهاي شعبان بخوان:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلائِكَةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَيْتِ الْوَحْيِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد الْفُلْكِ الْجَارِيَةِ فِي اللُّجَجِ الْغَامِرَةِ يَأْمَنُ مَنْ رَكِبَهَا وَ يَغْرَقُ مَنْ تَرَكَهَا الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مَارِقٌ وَ الْمُتَأَخِّرُ عَنْهُمْ زَاهِقٌ وَ اللازِمُ لَهُمْ لاحِقٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد الْكَهْفِ الْحَصِينِ وَ غِيَاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَكِينِ وَ مَلْجَإِ الْهَارِبِينَ وَ عِصْمَةِ الْمُعْتَصِمِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد صَلاةً كَثِيرَةً تَكُونُ لَهُمْ رِضًى وَ لِحَقِّ مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد أَدَاءً وَ قَضَاءً بِحَوْل مِنْكَ وَ قُوَّة يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد الطَّيِّبِينَ الْأَبْرَارِ الْأَخْيَارِ الَّذِينَ أَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ وَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ وِلايَتَهُمْ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ اعْمُرْ قَلْبِي بِطَاعَتِكَ وَ لا تُخْزِنِي بِمَعْصِيَتِكَ وَ ارْزُقْنِي مُوَاسَاةَ مَنْ قَتَّرْتَ عَلَيْهِ مِنْ رِزْقِكَ بِمَا وَسَّعْتَ عَلَيَّ مِنْ فَضْلِكَ وَ نَشَرْتَ عَلَيَّ مِنْ عَدْلِكَ وَ أَحْيَيْتَنِي تَحْتَ ظِلِّكَ وَ هَذَا شَهْرُ نَبِيِّكَ سَيِّدِ رُسُلِكَ شَعْبَانُ الَّذِي حَفَفْتَهُ مِنْكَ بِالرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ الَّذِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ [سَلَّمَ ] يَدْأَبُ فِي صِيَامِهِ وَ قِيَامِهِ فِي لَيَالِيهِ وَ أَيَّامِهِ بُخُوعا لَكَ فِي إِكْرَامِهِ وَ إِعْظَامِهِ إِلَى مَحَلِّ حِمَامِهِ اللَّهُمَّ فَأَعِنَّا عَلَى الاسْتِنَانِ بِسُنَّتِهِ فِيهِ وَ نَيْلِ الشَّفَاعَةِ لَدَيْهِ اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْهُ لِي شَفِيعا مُشَفَّعا وَ طَرِيقا إِلَيْكَ مَهْيَعا وَ اجْعَلْنِي لَهُ مُتَّبِعا حَتَّى أَلْقَاكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنِّي رَاضِيا وَ عَنْ ذُنُوبِي غَاضِيا قَدْ أَوْجَبْتَ لِي مِنْكَ الرَّحْمَةَ وَ الرِّضْوَانَ وَ أَنْزَلْتَنِي دَارَ الْقَرَارِ وَ مَحَلَّ الْأَخْيَارِ.
ـ هر كدام از شب‌هاي اين ماه عزيز داراي دعايي خاص واعمالي معنوي است.
ـ حضرت امير عليه السلام مي‌فرمايد: در هر پنج شنبه‌ي شعبان، آسمان‌ها زينت شده و فرشتگان عرض مي‌كنند: خدايا! روزه‌داران شعبان را ببخش و بيامرز و دعايشان را اجابت فرما. سپس حضرت فرمودند: هركس دو ركعت نماز به جاي آورد، در هر ركعت يك بار سوره‌ي فاتحه و صدبار قل هو الله را زمزمه كند و بعد از سلام صد بار بر محمد و آل او صلوات فرستد خداوند خواسته‌هاي ديني و دنيايي او را برآورده مي‌فرمايد.

اهميت و توصيه به روزه در ماه شعبان
چنانكه مي‌دانيم ماه شعبان ماه بسيار شريف و با عظمتي است و به حضرت سيد انبياء صلى الله عليه و آله منسوب است.
1. پيامبر اسلام، تمام اين ماه را روزه مي‌گرفتند و مى فرمودند:
شعبان ماه من است؛ هر كه يك روز از ماه مرا روزه بدارد بهشت بر او واجب مي‌شود.
2. حضرت صادق عليه السلام :
چون ماه شعبان داخل مى شد حضرت امام زين العابدين عليه السلام اصحاب خود را جمع مى نمود و مى فرمود: اى گروه اصحاب من! مى دانيد اين چه ماهى است؟ اين ماه شعبان است و حضرت رسول صلى الله عليه و آله مى فرمود: ماه شعبان، ماه من است؛ پس در اين ماه براى محبت پيغمبر خود و براى تقرب به سوى پروردگار خويش روزه بداريد؛ به حق آن خدائى كه جان على بن الحسين به دست قدرت اوست سوگند ياد مى كنم كه از پدرم حسين بن على عليهما السلام شنيدم كه فرمود از امير المؤمنين عليه السلام شنيدم كه: هر كه ماه شعبان را براى محبت پيغمبر خدا و تقرب به سوى خدا روزه دارد خداوند او را دوست دارد و او را به كرامت خود در روز قيامت، نزديك گرداند و بهشت را براى او واجب گرداند.
3. صفوان جمال مي‌گويد:حضرت صادق عليه السلام به من فرمود:
كسانى را كه در ناحيه و اطراف تو هستند بر روزه ماه شعبان،‌ وادار كن.
گفتم: فدايت شوم؛ مگر در اين كار فضيلتي است؟
فرمود: بلى؛ به درستى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله هر گاه هلال ماه شعبان را مى ديد منادى را امر مى فرمود كه در مدينه، ندا مى كرد: اى اهل مدينه! من فرستاده‌ي رسول خدا صلى الله عليه و آله به سوى شمايم.
پيامبر مى فرمايد: آگاه باشيد به درستى كه شعبان ماه من است؛ پس خدا رحمت كند كسى را كه مرا بر ماه من، يارى كند؛يعنى آن را روزه بدارد.
پس حضرت صادق عليه السلام فرمود كه:
امير المؤمنين عليه السلام مى فرمود: از زمانى كه نداي منادى رسول خدا صلى الله عليه و آله در ماه شعبان را شنيدم روزه شعبان از من فوت نشد و تا مدتى كه حيات دارم فوت نخواهد شد إن شاء الله تعالى.
پس امام علي عليه السلام مى فرمود: روزه دو ماه شعبان و رمضان توبه و مغفرت از خداست.
4. اسماعيل بن عبد الخالق مي‌گويد: نزد حضرت صادق عليه السلام بودم كه ذكر روزه شعبان در ميان آمد.
حضرت صادق عليه السلام نكاتي در فضيلت روزه شعبان فرمود؛ حتى آنكه مردى مرتكب خون حرام مى شود پس ماه شعبان را روزه مى گيرد و او را نفع مى بخشد و آمرزيده مى شود.
 

اهميت و توصيه به استغفار در ماه شعبان
از روايات، استفاده مى شود كه بهترين دعاها و ذكرها در اين ماه، استغفار است.
هر كه در هر روز از اين ماه هفتاد مرتبه استغفار كند مثل آن است كه هفتاد هزار بار در ماه‌هاى ديگر استغفار كند
در اين ماه، هر روز هفتاد مرتبه گفته شود: أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ
هر روز هفتاد مرتبه گفته شود: أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ
و در بعضى روايات الحي القيوم پيش از الرحمن الرحيم است و عمل به هر دو خوب است.
امام صادق عليه السلام يكي از بهترين اعمال در اين ماه را استغفار دانسته‌اند.

واحد پژوهش و تحقيق پايگاه اطلاع رساني دفتر حضرت آيت الله العظمي صافي/ 1425هـجري قمري