فصل يازدهم: جلوة عملكردهاي ائمه عليهمالسلام
سرّ اين كه عملكرد و سيره و روش ائمه عليهمالسلام در انجام وظايفشان يكسان نبوده است، چيست؟
برخلاف آن چه گفته ميشود عملكرد ائمه عليهمالسلام در برخورد با حوادث گوناگون، كه تا حدودي شبيه به هم بودهاند زياد متفاوت نبوده است، چون همة عملكردهاي آنها در محدوده اصول و برنامههاي تشيع، كه همان اصول اصيل اسلامي است قرار داشته است و همة كارها و برنامههاي آنها نشانگر حقيقت اسلام و تعاليم نجات بخش آن بوده است و اگر ميبينيم پيامبرصلّي الله عليهوآلهوسلّم و اميرالمؤمنين عليهالسلام هر كدام در يك بخش مهمّ از عمر شريفشان به گونهاي و در بخش ديگر به شيوة ديگري عمل كردهاند، اينها همه در نتيجه دستورهاي اسلام و قرآن بوده است.
چون اسلام هم دستورِ
الاّ اَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً[1]
مگر اين كه از آنها بپرهيزيد ـ و به خاطر هدفهاي مهمتري
تقيّه كنيد.
تقيّه كنيد.
اِلاّ مَن اُكرِهَ وَ قَلبُهُ مُطمَئِنٌّ بِالايمانِ[2]
بجز آنها كه تحت فشار واقع شدهاند در حالي كه قلبشان آرام و با ايمان است.
دارد و هم دستور العمل:
جاهِدِ الكُفّارَ وَالمُنافِقينَ وَاغلُظ عَلَيهِمْ[3]
اي پيامبر! با كفار و منافقين پيكار كن و بر آنان سخت بگير!
دارد، و هم
خُذِ العفوَ وَامُرْ بِالعُرفِ وَاَعرِضْ عَنِ الجاهِلينَ[4]
ـ به هر حال ـ با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذير، و به نيكيها دعوت نما، و از جاهلان روي بگردان ـ و با آنان ستيزه مكن ـ !
وَ لا تَستَوِي الحَسَنَةُ وَلاَ السّيَّئَةُ اِدفعَ بِالّتي هِيَ اَحسَنُ[5]
هرگز نيكي و بدي يكسان نيست، بدي را با نيكي دفع كن
و همچنين ميفرمايد:
فَمَن اعْتَدي عَلَيكُم فَاعَتُدوا عَلَيهِ بِمِثلِ مَا اعْتَدي عَلَيكُمْ[6]
و ـ به طور كلي ـ هر كس به شما تجاوز كرد همانند آن بر او تعدي كنيد!
و هم دربارة اجراي مجازات زناكاران دستور ميدهد:
وَلا تَاْخُذُكُمْ بِهما رَأفَةٌ في دينِ اللهِ[7]
و نبايد رأفت ـ و محبت كاذب ـ نسبت به آن دو شما را از اجراي حكم الهي مانع شود.
به طور كلي شرائط و اوضاع عصر ائمه عليهمالسلام براي حفظ اصول اسلام و كيان تشيع همان گونه از عملكرد را تقاضا ميكرده كه آنها در عمل داشتهاند و البته شيعه بايد از خط راستين اسلام كه امام آن را از هر كس بهتر ميشناسد و از آن ذرهاي تعدي نميكند پيروي نمايد.