9 ـ شجاعت سيدالشهداء (عليه السّلام)
شايد بعضي گمان كنند كه شجاعت حسين ـعليه السّلامـ همان زور بازو و قدرت و قوت بدني و علم آن حضرت به آئين جنگ و نبرد و به خاك انداختن دليران و دلاوران بوده است، و بزرگترين نمايشهاي شجاعت آن حضرت را حملاتي بدانند كه يك تنه به سپاه دشمن مينمود، و آنها را مانند طومار به هم ميپيچيد كه وقتي ديدند حريف آن دست و بازو نميشوند از اطراف، پيكر پاكش را هدف سنگ و تير قرار دادند. و اگرچه آن سيد مظلومان را شهيد كردند، و سر انورش را شمر يا سنان يا خولي از بدن جدا ساخت اما كسي ادعا نكرد كه من به زور بازوي شخصي خود آن حضرت را كشتم. كثرت زخم و جراحات بسيار و تشنگي و خون ريزي فوق العاده آن امام مجاهد را (بظاهر) از پا در آورد كه آن دشمنان خدا به قتلش دلير شدند، وگرنه كسي نبود كه بتواند با نبرد و زور بازو آن يادگار حيدر كرار را به قتل برساند.
حجاباتيان پرده برداشتند *** بنظاره گردن بر افراشتند
سماواتيان محو و حيران همه *** سر انگشت حيرت به دندان همه
كه يارب چه زور و چه بازو است اين *** مگر با قدر هم ترازو است اين
عجب صف شكن شهسوار يلي است *** به نيروي مردي بسان علي است
ابن حجر در شرح همزيه گفته است:
بيشتر كساني كه به جنگ با حسين پرداختند، كساني بودند كه به آن حضرت نامه نوشتند و با او بيعت كرده بودند، وقتي حسين دعوتشان را اجابت كرده و به سويشان آمد نزد دشمنش رفتند و سپاهي كه ابن زياد براي نبرد حسين فرستاده بود، بيست هزار تن بودند حسين با آن جمعيت كم، با آن لشكر بسيار كارزار نمود و در آن ايستگاه ايستادگي شگفت انگيزي نشان داد، و اگر ميان او و ميان آب حايل نشده بودند بر او غالب نميگشتند زيرا حسين شجاع بزرگي بود كه در ميدان نبرد مغلوب نميشد1.
اين زور بازو و نيروي جسماني و حملات دليرانه نمايشي از نمايشهاي شجاعت است.
شجاعت كه موضوع سخن است و يكي از فضايل برجسته حسين ـعليه السّلامـ حالتي است نفساني و روحي كه حد وسط بين تهور و جبن است، و هركس واجد آن باشد داراي ضبط نفس خاصي است كه عوامل ترس و جبن و كندي و سستي و فتور، و اسباب تندي، بي باكي، گستاخي و جسارت بر او مسلط نميشود.
اين صفت اگر زور بازو و قدرت جسمي و هر قوه و قدرت ديگر را رهبري كند، آن قدرت مظهر شجاعت خواهد شد و الاّ سبب سرزنش و ملامت ميگردد.
اين صفت از شريفترين صفات فاضله است و ظهور كمال استعداد بشر و فعليت قواي كامله در او به اين صفت وابسته است.
هر ملتي كه افراد آن از شجاعت روحي و اخلاقي بهرهمند نباشند آن ملت رهسپار ديار نيستي خواهد گشت و به زودي تحت تسلط بيگانگان قرار خواهند گرفت.
وجود، و مقدار بقاي امم و عزت و سربلندي آنها وابسته به ميزان بهرهاي است كه از شجاعت داشته باشند.
محافظه كاري، احتياطات بيجا، عوام فريبي، ترس از انتقاد، جلوگيري از آزادي ديگران، اختناق افكار، تندرويها، جسارتهاي جنون آميز، باختن روحيه و ناشكيبي، ستمگري و وطن فروشي، خيانت به ملت و پيشه كردن سياست تستر در امور و راضي شدن به بي شرفي و بي آبروئي، همه كاشف از نداشتن صفت شجاعت است.
چنانچه ضبط نفس و خويشتن داري و صراحت لهجه و مقاومت با ناملايمات و سختيهاي روزگار و بيم نداشتن از انتقاد و احترام به آزادي ديگران، ناشي از ملكه شجاعت است.
تمام مظاهر اين شجاعت در حسين ـعليه السّلامـ وجود داشت، و روح و جسم او مركز نمايش عاليترين مرتبه شجاعت بود تا جائي كه «شجاعة الحسينيه» ضرب المثل گشت.
شبراوي شيخ اسبق جامع ازهر از يكي از بزرگان نقل كرده كه گفته است:
اهل بيت تمام فضايل را جامع بودند: علم و حلم و فصاحت، ذكاء، بديهه گوئي، جود و شجاعت و... دانشهاي آنها تحصيلي و از آموختن نبود بلكه بخشش و موهبت الهي بود.
هركس بخواهد فضايلشان را بپوشاند مثل كسي است كه بخواهد آفتاب را بپوشاند.
هيچ كس از آنها سؤالي نكرد كه آنها در جواب عاجز شوند.
هيچ كس با آنها در مقام معارضه و هم طرازي بر نيامد مگر آنكه مغلوب شد.
چه بسيار سختيها و مصائب كه در هنگام جهاد و قتال به آنها رسيد و با صبر جميل آن را تحمل كردند، و سستي و ناتواني در آنها پيدا نشد. وقتي صدايشان به سخن بلند شود همه صداها خاموش ميگردد، و همه گوشها براي شنيدن سخنانشان آماده ميشود. فضايل و خصلتهايي است كه خداي، ايشان را به آن مخصوص گردانيده است.
(سپس شبراوي ميگويد):
امام حسين ـعليه السّلامـ در اوج صفات عاليه قرار گرفت، و علو مرتبه او به حّدي است كه ثريا از رسيدن به معناي آن فرومايه و حقير است، و در آن بازاري كه غنيمتهاي مجد و بزرگي را قسمت كردند سهم وافرتر، و نصيب بيشتر مخصوص او گرديد، و جرثومه عزت بيت رسالت، و خاندان نبوت در او و برادرش حسن ـعليه السّلامـ انحصار يافته بود. خصال مجد و فضيلت آنها مورد اتفاق است، و چرا چنين نباشد، و حال آنكه آن دو بزرگوار فرزندان فاطمه بتول و مقبول حضرت رسول ـ صلّي الله عليه و آله ـ بودند.
هُما شَمَّراً لِلْمَجْدِ يَبْتَنِيانِهِ *** كَاَنَ لَمْ يُؤسِّسْ والِدٌ لَهُما مَجْداً
وَ لَوْ لَمْ يَجِدّا، وَاسْتَراحا وَ اَقْلَعا *** لَما نَظَرا مِثلاً وَلا وَجَدا ندّاً
«آن دو دامن همت را به كمر زدند كه بناء مجد (و عظمت) را خود بر پا سازند گويا پدري براي آنان تأسيس مجدي نكرده است و حال آن كه اگر در اين جهت استراحت كرده و هيچ كوششي نميكردند، باز هم براي آنها به واسطه مجد و عظمتي كه داشتند، مثل و نظيري براي خويش نمييافتند».
(پس از آن گفته است): حسين با قوت قلب در نبرد با دليران اقدام كرد، صابرانه حمله مينمود و فرار از جهاد را پستي و عار ميدانست. با نفسي مطمئن، و عزمي آرام به استقبال اهوال شديده ميرفت، مصافحه با شمشير و نيزه را در راه خدا غنيمت ميدانست و جانبازي و ريختن خون دل را در راه عزت بهائي كم ميشمرد. از پستي و دنائت ابا ميكرد اگرچه متضمن قتل و شهادت باشد.
يَرَي الْمَوْتَ اَحْلي مِنْ رُكُوبِ دَنِيِّة *** وَ لَيْسَ بِعَيْش عَيْشُ مَنْ رَكبَ الذّلا
«مرگ را از زندگي با پستي و دنائت شيرينتر ميبيند (زيرا) زندگي با ذّلت و زبوني، زندگي نيست».
(سپس گفته است):
وقتي حسين به قصد كوفه حركت كرد; ابن زياد از شنيدن اين خبر ناراحت و نگران شد و بيست هزار نفر را براي نبرد آن حضرت فرستاد، و به آنها امر كرد براي يزيد از آن حضرت بيعت بگيرند و اگر بيعت نكرد او را بكشند. وقتي به او پيشنهاد بيعت كردند نپذيرفت، و به جد و پدرش تأسي كرد. و به تحمل ظلم و زور و ننگ و عار راضي نشد، و نجدت و شجاعت هاشميه را آشكار كرد و با اينكه خود و اهل بيت و عزيزان و كسان و اصحابش را محاصره كرده و هدف نيزه و تير قرار دادند، در جهاد ثابت قدم بماند و با شهامت عالي بدون اضطراب و با قوت قلب در چنين موقع خطير پايداري كرد و ندا كرد:
«يا اَهْلَ الْكُوفَةِ ما رَأَيْتُ أَغْدَرَ مِنْكُمْ قُبْحاً لَكُمْ، وَ تَعْساً لَكُمُ الْوَيْلُ ثُمَّ الْوَيْلُ. اِسْتَصْرَخْتُمُونا فَاَتَيْناكُمْ، وَ اَسْرَعْتُمْ اِلي بَيْعَتِنا سُرْعَةَ الذِّبابِ وَ لَمّا اَتَيْناكُمْ تَهافَتُّمْ تَهافُتَ الْفَراشِ، وَ سَلَلْتُمْ عَلَيْنا سُيُوفَ اَعْدائِنا مِنْ غَيْرِ عَدْل اَفْشَوْهُ فيكُمْ، وَلا ذَنْب مِنّا كانَ اِلَيْكُمْ اَلا لَعْنَةُ اللهِ عَلَي الظّالِمينَ ثُمَّ حَمَلَ عَلَيْهِمْ، وَ سَيْفُهُ مُصَلَّتٌ في يَدِهِ وَ هُوَ يُنْشِدُ:
اَنَا ابْنُ عَلِي الحِبْر مِنْ آلِ هاشِم *** كَفاني بِهذا مَفْخَراً حينَ اَفْخُرُ
(اِلي آخِرِ الأَبْياتِ)
«اي مردم كوفه! عهد شكن تر از شما نديدهام، زشتي و هلاكت و نابودي و شقاوت بر شما كه به ما استغاثه كرديد، و ما را به ياري خود خوانديد، ما دعوت شما را پذيرفتيم، و شما به سوي بيعت ما مانند مگس شتاب گرفتيد! اكنون كه به سوي شما آمديم مانند پروانه سبك فرو ريختيد، و به سوي شر و بدي رو كرديد و شمشيرهاي دشمنان ما را به روي ما كشيديد بي آنكه آنها عدل و دادي در ميان شما فاش كنند، و از ما گناهي نسبت به شما صادر شده باشد. آگاه باشيد كه لعنت خدا بر ستم كاران است! پس بر آن مردم غدار با شمشير از نيام كشيده
حمله كرد و ميفرمود:
اَنَا ابْنُ عَلِي الْحِبْر مِنْ آلِ هاشِم *** كَفاني بِهذا مَفْخَراً حينَ اَفْخَرُ2
«من فرزند علي آن مرد عالم صالح هستم از آل هاشم و در مقام مفاخره اين افتخار براي من بس است».
و همواره جهاد ميكرد تا بسياري از شجاعان سپاه كوفه را به خاك هلاكت انداخت و در درياي جنگ فرو ميرفت، و از مرگ انديشه نميكرد3.
و نيز شبراوي ميگويد:
حسين شجاعانه ميرزميد تا آنكه سي و يك زخم نيزه، و چهل و سه ضرب شمشير بر آن پيكر نازنين وارد شد تا آنگاه كه بر زمين افتاد. شمر با جمعي از لشگر ميان آن حضرت و خيمههاي حرم حايل شدند و زماني طولاني گذشت، و كسي معترّض قتل او نميشد و اگر ميخواستند او را بكشند ميكشتند ولي هر كس از ارتكاب اين جرم خودداري مينمود. و ميخواست دستش به ريختن خون حسين آلوده نشود، و منتظر بود كه ديگري اين ستم عظيم را مرتكب شود، پس به تحريك شمر از هر سو حمله كردند و آن حضرت كه با آن حال برميخاست و بر زمين ميافتاد و با نيرومندي و قوت و ثبات و شجاعت با آنها نبرد مينمود و با آنهمه جراحات اعتنا نميكرد. شهامت قرشي و عزت هاشمي او استوار بود مانند شير جهنده كه از گزند سگان بيم نداشته باشد4.
طبري و ابن اثير از عبدالله بن عمار نقل كردهاند كه وقتي پيادگان لشكر به آن حضرت از چپ و راست حمله كردند، آن حضرت بر آنها كه از جانب راست حملهور شده بودند حمله كرد تا گريختند، و بر آنها كه از سمت چپ بودند حمله فرمود تا آنها را نيز به گريز داد، و در اين حال عمامه بر سر و پيراهن خزي در برداشت. به خدا سوگند هرگز شكستهاي را نديدم كه فرزندان و اهل بيت و اصحاب و يارانش كشته شده باشند و در عين حال دلدارتر و قويتر و بي بيمتر از حسين باشد. به خدا سوگند پيش از او و بعد از او كسي را مثل او نديدم! به هر سو حمله ميكرد آن لشكر از او ميگريختند. به خدا سوگند او همچنان جهاد مينمود و خواهرش دختر فاطمه بيرون آمد، در حالي كه ميگفت:
«لَيْتَ السَّماءُ تَطابَقَتْ عَلَي الاَْرْضِ»
كاش آسمان با زمين يكسان گشته بود
به عمر بن سعد كه در اين حال نزديك حسين ـعليه السّلامـ بود فرمود:
«يا عُمَرَ بْنَ سَعْد أَيُقْتَلُ اَبُو عَبْدِاللهِ، وَ اَنْتَ تَنْظُرُ اِلَيْهِ»
آيا ميكشند حسين را و تو نگاه ميكني؟
عبدالله بن عمار گفت: گويا نگاه ميكنم به اشك چشم عمر كه بر گونهها و ريشش جاري گرديد5.
ابن ابي الحديد ميگويد:
كيست در شجاعت مانند حسين بن علي ـعليه السّلامـ كه در ميدان كربلا گفتند: ما شجاعتر از او كسي را نديديم در حالي كه انبوه مردم بر او حملهور شده، و از برادران و اهل و ياران جدا شده باشد، مانند شير رزمنده سواران را درهم ميشكست و چه گمان ميبري به مردي كه راضي به پستي نشد، و دست در دست آنها نگذارد تا كشته شد6.
عقاد ميگويد:
«وَ شُجاعَةُ الْحُسَيْنِ صِفَةٌ لا تُسْتَغْرَبُ مِنْهُ لاَِنَّهَا الشَّيء مِنْ مَعْدِنِهِ»
شجاعت حسين صفتي است كه ظهور آن از او غريب نيست براي اينكه ظهور شجاعت از او مثل ظهور طلا از معدن طلا است»
شجاعت فضيلتي است كه آن را از پدران و نياكان به ارث برد و به فرزندانش آن را به ارث داد (تا اينكه ميگويد).
«وَ لَيْسَ في بَنِي الاِْنْسانِ مَنْ هُوَ اَشْجَعُ قَلْباً مِمَّنْ اَقْدَمَ عَلي ما اَقْدَمَ عَلَيْهِ الْحُسَيْنُ في يَوْمِ كَرْبَلاء»
در افراد انسان كسي در شجاعت قلبي و قوت روحي شجاعتر نيست از كسي كه اقدام كند و وارد شود بر آنچه حسين در كربلا بر آن اقدام كرد»7.
و هم عقاد گفته است:
حسين شير بچه علي در شجاعت روحي و بدني، آخرين و بالاترين درجه و رتبه را دارا بود، و در ميان شجاعان درجه اول، شجاعتش ضرب المثل بود. مالك قلبش شد هنگامي كه هرچه پيرامونش بود، دل را سست ميكرد و گره عزيمت را ميگشود.
مالك قلبش شد در حالي كه بانوان و جوانان و كودكان و فرزندانش با قيافههاي روشن و چهرههاي شاداب گرسنه و تشنه بودند و دامنش را ميگرفتند و ميگريستند.
مالك قلبش شد از روي بصيرت و وقار و حلم، نه مثل كساني كه ناگهان به جنبش ميآيند و خشمناك ميشوند و خود را در زحمات، ابتلائات و مهالك مياندازند; بلكه پيش از جنگ و در هنگام جهاد با قوت و بينش بود و ضعف را از عزيمتهاي خود ميافشاند آنچنان كه شير، گردهاي سنگريزهها را كه بر او ميافكنند از خود ميتكاند هرگز در آن موقف رهيب و وحشتناك از برنامهاي كه اجرا كرد، و از نهضت و قيامي كه نمود پشيماني و تأسفي بر او وارد نشد هرچند از جهت مرگ دوستان و داغ نوجوانان و عزيزانش تأسف ميخورد اما از كار و اقدامش متأسف نبود.
سپس اين داستان را نقل ميكند:
در شب عاشورا حسين در خيمه نشسته بود، و تيرهائي را كه در جلو او ريخته بود اصلاح ميكرد و فرزند بيمارش در پيش رويش نشسته بود و او اين رجز را ميخواند:
يا دَهَرَ اُفٍّ لَكَ مِنْ خَلِيل *** كَمْ لَكَ بالاِشْراقِ وَ الاَصيل
مِن صاحِب وَ ماجد قَتيل *** وَ الدَّهرُ لا يَقْنَعُ بِالْبَديل
وَ الاَْمرُ في ذاكَ اِلَي الْجَليل *** وَ كُلُّ حَي سالِكُ سَبيل
«اي دنيا واي بر دوستي مثل تو! چه بسيار در هر صبح و شام يار خود و صاحب مجد را كشتهاي! و روزگار به هيچ عوض و بدلي قانع نميشود; زمام امور در دست خداوند است و هر انسان زنده، راه مرا ميپيمايد».
فرزندش خود را از گريه بازداشت تا الم بر الم پدر نيفزايد اما خواهرش زينب نتوانست خود را نگاه دارد از خيمهاش بيرون آمد، و صدا ميزد:
«واثَكْلاهُ الْيَوْمَ ماتَ جَدّي رَسُولُ اللهِ، وَ اُمّي فاطِمَةُ الزَّهْراءِ وَ اَبي عَلِي. وَ اَخِي الْحَسَنُ فَلَيْتَ الْمَوْتَ اَعْدَمَنِي الْحَياةَ يا حُسَيْنا يا بَقِيَّةَ الْماضينَ وَ ثُمالَةَ الْباقينَ».
آه كه به داغ فقدان برادر مبتلا شدم امروز جدم پيغمبر، مادرم فاطمه زهرا و پدرم علي، و برادرم حسن از دنيا رفتند (يعني در اين مصيبتهاي جانكاه دلهاي ما به تو آرام داشت) پس كاش مرگ، اين زندگي مرا نابود كرده بود. اي حسينم! اي يادگار گذشتگان، و تتمه باقيماندگان!.
حسين ـعليه السّلامـ از گريه او بگريست ولي عزمي كه درآن شب داشت كاهشي نيافت و فرمود:
«يا اُخْتَ لَوْ تُرِكَ القَطا لَنامَ»
و او را دلداري و تسليت ميداد، و در تصميم خود ثابت، و مانند كوه در نيتي كه داشت پايدار بود كه از مرگ و شهادت استقبال كند و تسليم حكم پسر مرجانه نشود، سپس خواهر را در حالي كه بيهوش شده بود به خيمه برد.
(پس از نقل اين حكايت سوزناك كه شجاعت و قوت روح حسين ـعليه السّلامـ و استقبال او را از شهادت و مصائب نشان ميدهد ميگويد:
كشورها و دولتها زايل ميشوند و تغيير و تحول ميپذيرند، تحت نفوذ قشون و سپاه بيگانه واقع ميشوند و طمعهاي بشر برآورده شود يا ناكام گردد، و مطالب و مقاصد فراهم گردد يا انسان به مطالبش نرسد، اين اخلاق عالي سزاوارتر به بقاء و خلود هستند از كشورها و آنچه در آنها است، و از دولتها و آنچه در حيطه تصرف آنها است بلكه اين اخلاق عالي (اين استقامت، اين پايداري و علّو همت و شجاعت، اين قوم عزم و اراده) از كوههاي بزرگ جهان، و كرات آسمان سزاوارتر به بقاء هستند8.
و هم عقّاد ميگويد:
حسين ـعليه السّلامـ با ثبات قلب و توجه و بصيرت در ميان شدتها و محنتهائي كه صبر و شكيبائي را نابود، و عقل و خرد را از سر ميبرد پايدار بود.
گوشت و خون و بنيه بدني بشر را طاقت تحمل آن مصائب دلخراش نبود، و كسي را تاب و توان برداشتن بار آن همه آلام و داغها نيست مگر اولوالعزم از كساني كه در اولاد آدم و حوا بسيار نادر و كميابند9.
از يك سو شدت تشنگي و رنج و تعب گرسنگي و بيخوابي، از يكسو خون ريزي از جراحتها، از ديگر سو زحمت جهاد و دفاع از خود و اصحاب و اهل بيت و بانوان و اطفال. از يك طرف خواهش آب و فرياد تشنگي كودكان، از طرف ديگر اسارت قريب الوقوع عزيزترين، و محترمترين بانوان جهان اسلام.
هر زمان باران مصيبت بر او شديدتر ميشد، و هر ساعت صداي شهيدي از ياران باوفايش بر دلش داغ تازه ميگذارد، شخصاً به بالين سرآنها حاضر ميشد آن مردان با اخلاص و با وفا و باايمان را ميديد كه با پيكرهاي مجروح و بدنهاي پاره پاره جان ميدهند، و نسبت به او عرض ادب ميكنند.
ولي حسين شهامت و استقامت و ايمان، اين مصائب را تحمل ميكرد، و مثل شجاعي كه دشمنان را از خود دفع ميكند با اين مصيبات كه هر يك براي از پا درآوردن بزرگترين شجاعان كافي بود، مدافعه ميكرد.
زنده باد حقيقت انسانيت كه از عالم امر است، وقتي تجلي ميكند جلوه او تمام زيبائيهاي عالم آفرينش را تحت الشعاع قرار ميدهد، و به اين چند من گوشت و خون و پيه و استخوان، آن قدر ارج و اعتبار ميدهد كه با تمام ممكنات برابري كند، و پرچم افتخارش برفراز آسمان اعلي به اهتزاز در آيد!
زنده باد حق پرستي و خدا شناسي كه جان بشر را اينقدر سنگين و با عظمت ميسازد!
زنده باد خاندان محمّد و اهل رسالت و دودمان نبوّت كه درس شرافت، استقامت، شكيبائي، فداكاري، قوت قلب و ثبات قدم به جهانيان دادند!
زنده باد جامعه مسلمان! و افتخار بر ملت رشيد شيعه كه همه ساله سالگرد اين فداكاري بيمانند و اين تجلي عظيم روح انسانيت را با عظمت و شكوه بسيار تشكيل ميدهد و در اين مراسم، عاليترين درسهاي اخلاقي را به جامعه بشريت ميدهند!
1 ـ الاتحاف، ص 16.
2 ـ بقيه ابيات كه سزاواراست هر يك ازدوستان اهل بيت آن راحفظ باشند اينست:
وَجَدّي رَسُولُ اللهِ اَكْرَمُ مَنْ مَضي *** وَ نَحْنُ سِراجُ اللهِ فِي الْخَلْقِ نَزْهَرُ
وَفاطِمُ اُمّي مِنْ سُلالَةِ اَحْمَد *** وَ عَمّي يُدْعي ذُوالجَناحَيْنِ جَعْفَرُ
وَفينا كِتابُ اللهِ اُنْزِلَ صادِقاً *** وَ فينَا الْهُدي وَالْوَحي بِالْخَيْر يُذْكَرُ
وَ نَحْنُ اَمانُ اللهِ لِلنّاسِ كُلِّهِمْ *** نَسِرُّ بِهذا فِي الأَنامِ وَنَجْهَرُ
وَنَحْنُ وُلاةُ الْحَوضِ نَسْقي وُلاتِنا *** بِكَأْسِ رَسُولِ اللهِ ما لَيْسَ يُنْكَرُ
وَشيعَتُنا فِي النّاسِ اَكْرَمُ شيعَة *** وَ مُبْغِضُنا يَوْمَ الْقِيامَةِ يُخْسَرُ
و جدّ من رسول خدا گرامي ترين افراد است و ما چراغهاي خداونديم كه در ميان خلق ميدرخشيم.
فاطمه، مادر من دختر احمد (رسول خدا) و عموي من جعفر است كه به ذوالجناحين (صاحب دو بال) معروف است.
درباره ما كتاب خدا به حقيقت نازل شده وهدايت و وحي درخانواده ما به خوبيياد= = ميشود.
و ماييم امان خداوند براي همه مردم و اين مطلب را پنهان و آشكارا در بين مردم بازگو ميكنيم.
ماييم اختيار داران حوض كوثر كه دوستان خود را سيراب ميكنيم با جام رسول خدا، اين مطلب جاي انكار نيست.
شيعيان ما در بين مردم گراميترين پيروان هستند و دشمنان ما روز قيامت زيان خواهند ديد.
3 ـ الاتحاف، ص 17 و 20.
4 ـ الاتحاف، ص 16 و 17: نقل به معنا.
5 ـ تاريخ طبري، ج 4، ص 345 ـ كامل ابن اثير، ج 3، ص 295.
6 ـ شرح نهج البلاغه، ج 3، ص 482.
7 ـ ابوالشهداء، ص 71.
8 ـ ابوالشهداء، ص 163 تا 169.
9 ـ ص 185 نقل بمعني.