احكام گوناگون
موسيقي
1. چنانچه كسي به ناچار در محيطي باشد كه نوار مبتذل پخش ميشود و چارهاي ندارد تكليفش چيست؟
استماع و گوش دادن حرام است، ولي به گوش رسيدن آن حرام نيست. بنابر اين، در صورت اضطرار، توقف در آن محيط مانعي ندارد، به موسيقي گوش ندهد؛ هر چند به گوش او برسد.
2. گوش دادن به موسيقي متناسب با مجالس لهو و لعب، چنانچه در فرد تأثير نگذارد، چه حكمي دارد؟
موسيقيهايي كه با مجالس لهو و لعب و غفلت متناسب است حرام شمرده ميشود، و ملاك حرمت تأثير گذاري بر نوع مردم است، اگر چه بر شخص خاص اثر نداشته باشد.
3. گوش دادن آقايان به نواري كه خوانندهاش خانم باشد و از سرودههاي شعرايي مثل حافظ و مولوي و... بخواند چه حكمي دارد؟
چنانچه صداي زن به صورت غنا نباشد و گوش دادن آن به قصد لذت انجام نگيرد و مفسدهاي بر آن مترتب نگردد، اشكال ندارد و اگر يكي از ويژگيهاي ياد شده را دارا باشد، گوش دادن به آن جايز نيست.
4. هر نوع موسيقي كه بتوان با آن رقصيد چه حكمي دارد؟
موسيقي مطلقا حرام است.
5. در صورتي كه آهنگِ ترانههاي غير مجاز با ادواتي كه برخي آن را مجاز مي دانند نواخته شود، گوش دادن به آنها چه حكمي دارد؟
موسيقي به معناي نواختن آلات طرب كه انواع متعدد دارد، حرام است، چه همراه با آواز باشد و چه نباشد، و غنا كه آواز مطرب و مناسب با مجالس لهو است، بنفسه حرام است، اگر چه همراه با آلات موسيقي نباشد، و شرط مطرب بودن، در حرمت غنا است و اما استماع آلات موسيقي مطلقا حرام است.
6. اگر مسئولان هيئت، از نذورات و تبرعات افراد كه براي هيئت ميدهند، وسايل موسيقي بخرند چه صورت دارد؟
خريد وسايل لهوي حرام است و خريداران در برابر پول هيأت كه صرف خريد اين ابزار ميكنند، ضامن هستند.
7. چند سالي است كه استفاده از آلات موسيقي در برخي هيأتهاي مذهبي مرسوم شده است، حكم آن چيست؟
استفاده از ابزار و آلات مختص موسيقيلهوي حرام است، و در غير مختص هم، جايز نيست.
تعزيه و شبيه خواني
8. آيا تعزيه و شبيه خواني اشكال ندارد؟
تعزيه اگر مشتمل بر استعمال آلات لهو و لعب نباشد و مطلب دروغ در آن گفته نشود و مستلزم وهن اهل بيت و ائمه اطهار عليهمالسلام نباشد، وبنابراحتياط تشبه مرد به زن هم در آن نباشد،اشكالي ندارد.
9. در بعضي از مجالس براي ابراز محبت به اهل بيت
عليهمالسلام خود را به حيوانات شبيه ميكنند و يا به گردن خود قلاده ميآويزند، اين گونه اعمال چه صورت دارد؟
برگزاري مجالس سوگواري و اظهار محبت به اهل بيت عصمت و طهارت عليهمالسلام از افضل اعمال است، و در اعمال مذكور بايد رعايت شرائط زمان و مكان را بنمايند، كه برداشت سوء از آن نشود.
صله رحم
10. چه موقع قطع رحم جايز است؟
صله رحم حتّي با خويشاوندان فاسق واجب است و لازم است در ارشاد آنان تلاش شود. بلي چنانچه سختي و مشقتي در بين باشد، صله رحم وجوب ندارد؛ ولي بايد توجّه داشت كه لازم نيست اين عمل با رفتن به منزل ارحام و مهماني كردن و مهمان شدن و... انجام گيرد. همين اندازه كه قطع رحم نشود كافي است و اين كار با پيغام فرستادن يا تماس تلفني يا نوشتن نامه يا سلام كردن هم محقّق ميشود.
11. در صله رحم نسبت قرب و بعد ارحام بر چه ملاكي استوار است؟ آيا تلفن كردن براي صله رحم كافي است؟
صله رحم به هر شكلي كه انسان بتواند با توجه به شرايطش انجام دهد، رافع تكليف است؛ مثلاً براي كسي كه امكان ديدار حضوري بر اثر بعد مسافت يا علل ديگر وجود ندارد، تلفن زدن يا حتي مكاتبه ميتواند رافع تكليف باشد. منظور از قطع رحم اين است كه انسان به طور كلي نسبت به خويشاوند خود بياعتنا شود.
ارحام، كساني هستند كه در مراتب ارث واقع ميشوند؛ مانند پدر و مادر، برادر و خواهر و فرزندان آنها و عمو، عمه، خاله، دائي و فرزندان آنها.
12. وقتي فرد ببيند برادرش به وظايف ديني ]نماز، خمس و...[عمل نميكند و به تذكر هم گوش نميدهد، ميتواند رفت و آمد نداشته باشد وصله رحم را به احوال پرسي تلفني و مانند آن محدود كند؟
صله رحم به نحو مذكور در سؤال كفايت ميكند؛ هر چند در صورت احتمال تأثير، بهتر است رفت و آمد را قطع نكند. بلي، اگر قطع رابطه در توجه او به وظايف شرعي مؤثر باشد، از باب نهي از منكر لازم است.
رايت و كپي و شكستن قفل CD
13. شكستن قفل CD و نسخه برداري و تكثير آن بدون اجازه از صاحب اصلياش چه حكمي دارد؟
اگر در موقع فروش، شرط نشكستن قفل و عدم كپي شده و يا مبنيّاً بر آن فروخته شده باشد، شكستن قفل و كپي كردن خلاف شرط است و جايز نيست.
14. بعضي اوقات ناچاريم يك يا چند صفحه و گاهي يك فصل از كتابي را براي درس يا تحقيق كپي كنيم، چه صورت دارد؟
كپي چند صفحه يايك فصل از كتاب،چاپ كتاب نيست وآن حكم را ندارد، و اگر مالك آن اذن بدهد اشكالندارد.
نذر
15. اگر نذر كرده باشم پولي را به فقير بدهم، آيا ميتوانم آن را براي كمك به مدرسه يا ساختمان مسجد اختصاص دهم؟
اگر نذر صحيح شرعي كرده باشيد، يعني به صيغه مخصوص، نذر را خوانده باشيد، تغيير مورد نذر جايز نيست.
16. نذري براي شب عاشورا داشتم كه موفق به انجام آن نشدم. آيا ميتوانم در وقت ديگري انجام دهم؟
با فرض اين كه صيغه نذر را به عربي و يا فارسي نخواندهايد، انجام آن در وقت ديگر اشكال ندارد.
17. چند روزي به مشهد رفتهايم و اتفاقاً با روزهايي كه روزه آن ثواب بسيار دارد، مصادف شده است؛ آيا ميتوانيم در سفر نذر كنيم و آن روزها را روزه بگيريم؟
نذر مذكور در سفر صحيح نيست.
ارث
18. برادر و خواهري داريم كه مادر آنها غير از مادر ما است ـ مادر آنها را پدرم صيغه كرده بود ـ آيا آنها هم از پدرم ارث ميبرند؟
فرزندي كه مادرش در عقد موقت بوده از تمام حقوق فرزندي بهرهمند ميشود و ارث پدر به تمام فرزندانش ميرسد و فرقي بين فرزندان نيست.
19. آيا پدر و مادر ميتوانند يكي از فرزندان را از ارث محروم كنند؟
وصيت به محروميت يكي از ورثه از ارث، خلاف شرع و باطل است و اثر ندارد.
غيبت
20. غيبت كردن در مسائلي كه اگر درباره آن صحبت نشود؛ حل نميشود، چگونه است؛ مثلاً درباره استادي كه خوب درس نميدهد
بيان نقاط ضعف استادان نزد مسؤولان به عنوان گزارش اشكال ندارد. و بطور كلي در مواردي كه مصلحت غيبت، اهم از مفسده آن باشد غيبت حرام نيست.
21. اگر در اتوبوس نشسته باشيم و دو نفر مشغول غيبت باشند و ما بشنويم، آيا گناهي مرتكب شدهايم؟
چنانچه به غيبت گوش ندهيد و بدون اختيار صداي آنها به گوش شما برسد، اشكال ندارد.
تراشيدن ريش
22. تراشيدن ريش باتيغ چه حكمي دارد؟
تراشيدن ريش با تيغ و كوتاه كردن آن، اگر مثل تراشيدن باشد، حرام است.
البته لازم نيست ريش بلند گذاشته شود؛ بلكه به مقداري كه صدق ريش كند كافي است.
دروغ مصلحتي
23. دروغ مصلحتي چه حكمي دارد؟
دروغ مصلحتي به معنايي كه نزد مردم رايج است و در واقع دروغ منفعتي است، حرام است. موارد جواز دروغ در اسلام مشخص است؛ از جمله آنها وجود مصلحت اهم، مثل حفظ جان مؤمن يا رفع نزاع بين دو مسلمان ميباشد.
صيغه برادري
24. صيغه برادري را توضيح دهيد.
چنان كه در مفاتيح الجنان آمده است، پيامبراكرم صلي الله عليه و آلهدر روز عيد غدير بين اصحاب خود عقد اخوت و برادري منعقد فرمودند. مضمون اين عقد، تعهد دو برادر ديني در برابر يكديگر است تا در دعا و زيارت يكديگر را ياد كنند و اگر در قيامت توفيق شفاعت يافتند، همديگر را از ياد نبرند ـ توضيح بيشتر را در اعمال روز عيد غدير در كتاب مفاتيح الجنان ملاحظه فرماييد.
استخاره
25. استخاره چيست و عمل به آن واجب است يا خير؟
استخاره طلب خير از خداوند متعال است و مورد آن جايي است كه در انجام كاري، شخص، تحقيق خود را انجام داده ولي به نتيجه نرسيده و مردد باقي مانده است، كه ميتواند استخاره كند. عمل به استخاره واجب نيست لكن اگر استخاره بد آمد، بهتر است با آن مخالفت نشود.
تقلّب در امتحان
26. تقلب چه حكمي دارد؟
تقلب نوعي خيانت است و جايز نيست؛ و خيانت در مسائل علمي، از ساير موارد، زشتتراست و در شأن مسلمان نيست.
27. اگر طرف مقابل راضي به تقلب از روي نوشته او باشد، چگونه است؟
رضايت طرف مقابل براي تقلب تأثيري در حكم ندارد.
فال گيري
28. اعتماد به فالگير و طالعبين و كفبين از نظر شرعي چه حكمي دارد؟
اين گونه امور، مستند شرعي ندارد و دليلي نيز بر اعتماد به حرف ايشان در دست نيست. علاوه بر اين، اعتماد به اين امور در بعضي موارد، موجب گمراهي و كدورت و اختلاف دوستان و نزديكان ميگردد.
همراه داشتن قرآن در توالت
29. به همراه داشتن قرآن و دعا در توالت چه حكمي دارد؟
به همراه داشتن قرآن در دستشويي و توالت، اگر هتك حرمت و بياحترامي به قرآن نشود، اشكال ندارد؛ ولي در عين حال رعايت اين مسأله و همراه نبردن، نوعي ادب و بسيار مطلوب است.
نفرين به ديگران
30. در مواردي كه از شخص ناراحتي داشته باشيم ميتوانيم آرزوي شكست او را بكنيم؟
مسلمان بايد همواره خيرخواه ديگران باشد و آرزوي شكست براي ديگران معمولا از بخل و حسد سرچشمه ميگيرد كه هر دو از رذائل اخلاقي است و بايد با آن مبارزه كرد.
بهتر است هر وقت اشتباهي از ديگري ملاحظه كرديد كه موجب ناراحتي شما ميشود، براي هدايتش دعا كنيد تا ضمن آن كه از دعاي ملائكه رحمت بهرهمند ميشويد، ثواب خيرخواهي براي برادر مؤمن نيز شامل حال شما گردد.
رنگ كردن موي سر در عادت ماهانه
31. آيا حنا گذاشتن و رنگ كردن مو در ايام عادت مكروه است؟
بلي خضاب كردن سر به حنا و غير آن در حال حيض و جنابت كراهت دارد.
حذف موهاي زائد بدن
32. استفاده از مواد شيميايي يا دستگاهي كه موهاي زائد بدن را براي هميشه از بين ببرد چه حكمي دارد؟
اگر به لحاظ طبّي ضرر قابل اعتنا نداشته باشد، اشكال ندارد.
فكر خود كشي
33. آيا فكر خودكشي حرام است؟
فكر گناه به تنهايي گناه محسوب نميشود؛ لكن فكر گناه، موجب كدورت قلب و سلب توفيق از شخص ميشود و ممكن است شخص را وادار به بعضي مقدمات حرام نمايد. براي پرهيز از وسوسههاي شيطاني، لازم است انسان فكر گناه را نيز از خود دور كند؛ قابل توجه آنكه، خودكشي از گناهان كبيره است و شخص را به عذاب الهي مبتلا مينمايد و كسي كه بر خدا توكل كند، مشكلات نميتواند او را از پاي درآورده و به خودكشي وادار سازد.
عكسهاي ائمه
34. عكسها و شمايلي كه از ائمه عليهمالسلام كشيده ميشود، صحت دارد؟
هيچ دليلي بر تشابه اين عكسها با آن ذوات مقدس وجود ندارد و نميتوان به ائمه عليهمالسلام نسبت داد.